Archiwum ofiar terroru nazistowskiego i komunistycznego w Krakowie 1939 - 1956

Imię: Janina

Nazwisko: Kowalczykowa

Pseudonim:

Organizacja:

  • Imiona rodziców:
  • Data zatrzymania: 01.1943
  • Data urodzenia: 10.03.1907
  • Miejsce urodzenia:
  • Data śmierci: 06.12.1970

Biogram

Janina Kowalczyk, ur. 10 marca 1907 roku w Golkowicach. W 1930 roku ukończyła studia na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Od 1931 roku pracowała jako asystentka profesora Stanisława Ciechanowskiego w Katedrze Anatomii Patologicznej UJ. Przed rozpoczęciem II wojny światowej uzyskała stopień naukowy doktora habilitowanego, stanowisko docenta oraz funkcję zastępcy kierownika ww. katedry. Zaproszona kurendą na sławny wykład o organizacji nauczania, 6 listopada 1939 roku, przyszła zbyt późno. Zamknięta w jednej z bocznych sal, wypuszczona po wywiezieniu profesorów, zanosiła pierwsze wiadomości rodzinom.

W czasie okupacji hitlerowskiej kierowana przez nią jednostka funkcjonowała jako prosektura szpitala św. Łazarza (Vereinigte Staatliche Krankenanstalten). Zatrudnieni przez nią studenci kontynuowali naukę w ramach tajnego nauczania. W wyniku ujawnienia tej działalności została aresztowana 18 stycznia 1943 roku w mieszkaniu przy ulicy Dietla 83. Umieszczona w więzieniu Montelupich. Przetransportowana do KL Auschwitz 28 stycznia 1943 roku. W obozie początkowo pracowała jako sztabowa w bloku 9, następnie jako lekarka w bloku szpitalnym nr 29, po czym przeniesiona została do bloku nr 10 w obozie macierzystym w Oświęcimiu i zatrudniona w mieszczącym się tam przejściowo Instytucie Higieny. Została zwolniona z obozu po interwencji Polskiego Czerwonego Krzyża. Miała uczestniczyć jako ekspert anatomopatolog  przy ekshumacji polskich oficerów w Katyniu. Nie wzięła udziału w ekshumacjach, urodziła syna Jana.

Po wojnie kontynuowała przerwaną pracę w Collegium Medicum UJ, a następnie Akademii Medycznej w Krakowie. Objęła stanowisko kierownika katedry anatomii patologicznej. W 1948 roku uzyskała tytuł profesora nadzwyczajnego, zaś w 1950 roku profesora zwyczajnego. Była członkiem Polskiej Akademii Nauk oraz członkiem założycielem Polskiego Towarzystwa Anatomopatologów. W latach 1949-1970 pełniła funkcję redaktora naczelnego czasopisma „Patologia Polska”. Zmarła w Krakowie 6 grudnia 1970 roku. Została uhonorowana tablicą pamiątkową umieszczoną w holu UJ.

Bibliografia:

Gawęda S., Uniwersytet Jagielloński w okresie II wojny światowej, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1986, s. 155.

Historia – Anatomia patologiczna, http://www.wl.uj.edu.pl/wydzial/historia-anatomia-patologiczna/-/journal_content/56_INSTANCE_UD7b/41663/7186673, dostęp: 28.10.2014.

Historia, http://www.patomorfologia-cmuj.pl/node/6, dostęp: 28.10.2014.

Księga Pamięci. Transporty Polaków do KL Auschwitz z Krakowa i innych miejscowości Polski południowej 1940-1944, pod red. Piper F.,  Strzelecka I., Warszawa- Oświęcim 2002, s. 2354 - 2375.

Poznański S., Zaborowski J., Sonderaktion Krakau, Związek Bojowników o Wolność i Demokrację, Warszawa 1964, s. 112.

Prof. Janina Kowalczykowa 1907-1970, „Patologia Polska” nr 24(4), 1974, s. 568.

Profesor dr n. med. Janina Kowalczykowa (1907-1970), „Patologia Polska” nr 26(3), 1975, s. 307-308.

Relacje pracowników Uniwersytetu Jagiellońskiego o ich losach osobistych i dziejach uczelni w czasie drugiej wojny światowej, oprac. Michalewicz J., Kraków 2005, s. 160-165.